ASLİ KAYA
ETKİLİ İLETİŞİMDE  DİNLEMENİN ÖNEMİ
Anne -  babanın çocukla etkili ve sağlıklı bir iletim kurmasının yolu aynı ölçüde etkili ve sağlıklı bir iletişimden geçer. İletişim sosyal hayatın vazgeçilmez bir öğesidir.  Özellikle çocukla kurulabilecek tutarlı doğru ve seviyeli bir iletişim çocuğun her anlamda sağlıklı bir birey olarak yetişmesinin ve mutlu bir birey olmasının temel nedenidir.
         
İletişimde,  özellikle anne babanın çocukla kurduğu iletişimde temel nokta kabul etmedir. Çocuğu olduğu gibi kabul etmek ve dışsal bazı faktörlere yada başkalarının değerlerine göre yönlendirmemek sağlıklı iletişimin temel şartıdır. Bu nedenle çocuğa yakınlaşırken onu ana-baba olduğu gibi kabullenmeli ve bu haliyle sevdiğini, önemsediğini hissettirmelidir. Çocukla iletim kurmanın en etkili ve etkin yolu onu dinlemektir. Çocuğu duymak değil onu dinlemek önemlidir.
          Anne ve baba çocukla iletişim kurarken her şeyden önce, etkin dinlemenin nasıl gerçekleşebileceğini bilmelidir. Batılı psikolog Publilus Syrus;”Çocuğuna servet bırakmak isteyen anne- baba, ona iyi dinlemeyi öğretmelidir" diyerek dinlemenin iletişimde ne kadar önemli bir unsur yada güç olduğunu vurgulamaktadır. Etkin dinleme için kişinin söylediklerinin gerçek anlamlarının kavranması gerekir. Duyulduğunu ve anlaşıldığını bilmek  çocuk için çok güzel bir duygudur.
         Etkin dinleme, çocuğun sorularını çözmeyi kolaylaştırır.İnsanlar sorunları hakkında konuştuklarında çözümü daha kolay bulabilirler. Etkin dinlemede birey, dinlediği yada anlatılan şeyleri karşı tarafa aynen ve hiçbir bozulmaya uğramadan yansıtır. Bu dinleme tarzında çocuk hem kendisini tam anlamıyla ifade etmiş olacak hem de yaşadığı sorun ve problemlere çözüm yolu bulabilecektir.
           Etkin dinlemede çocuğun söylediklerinin gerçek anlamlarının kavranması ve  anlaşılması  gerekir. Bu tarz bir dinleme tekniği, çocukların duygularını keşfetmelerine yardımcı olur. Etkin dinleme çocukların olumsuz duygulardan korkmamalarına yardım eder, ana-baba ve çocuk arasında sıcak bir dostluk geliştirir. Etkin dinleme için:
•  Anne-baba çocuğun söylediğini duymak istemelidir. Bu onun için zaman ayırmak anlamına gelir.  Anne – babanın zamanı yoksa bunu çocuğunuza söylemelidir.
•  Anne - baba o andaki soruna yardımcı olmayı gerçekten istemelidir.
•  Anne- baba çocuğun duyguları ne olursa olsun, onun duygularını gerçekten kabul etmelidir.
•  Anne- baba çocuğun duygularını tanıdığına, onlarla baş edebileceğine ve sorunlarına çözüm bulma yeteneğine tam olarak güvenmelidir. Bu güveni çocuğunun sorunları kendi başına çözdüğünü gördükçe kazanacaktır.
• Duyguların sürekli değil, geçici olduğunu anlamalıdır. Duygular geçicidir.
•  Anne – baba çocuğunu diğerlerinden farklı ayrı bir birey olarak algılamalıdır. Bu ayrılık çocuğun kendi duygularının olmasına, nesneleri kendisine göre algılamasına izin vermeye destek olur. Ayrılığı, yalnızca hissetseler bile çocuğa yardımcı olmalıdırlar. Çocuğun sorunları olduğunda onun yanında olmalı ancak karışmamalıdırlar.
            Kişi empati kurup doğru olarak dinleyince karşısındakini anlar. Bir anlamda kişi kendisini karşısındaki kişinin yerine koyar. Empati kurmayı öğrenen anne ve babalar çocuklarına daha fazla anlayış gösterirler.
            Etkin dinlemenin anne- baba ve çocuk arasında nasıl gerçekleşeceğine ilişkin bir örnek vermek gerekirse;
Çocuk: Bu akşam yemek yemeyeceğim.
Baba: Haydi hemen gel. Senin yaşındaki çocuklar günde üç öğün yemek yemeli. (Baba emir veriyor)
Çocuk: Öğle yemeğinde çok yedim.
Baba: Yine de masaya gel, ne yediğimizi gör.( Baba öneri getiriyor)
Çocuk: Hiçbir şey yemeyeceğim.
Baba: Bu akşam senin neyin var? (Baba sorguluyor)
Çocuk: Bir şeyim yok.
Baba: Öyleyse masaya gel. (Baba emir veriyor)
Çocuk: Aç değilim. Masaya da gelmeyeceğim
          Yukarıdaki ilk diyalogta baba daha önce değindiğim bazı iletişim engellerini kullanmıştır; fakat çocuğun sorunu çözülememiştir. Aynı durum etkin dinleme yöntemi ile çözülebilmektedir, Diyaloğu bir de bu açıdan değerlendirelim
Çocuk: Yemek yemek istemiyorum
Baba: Bu akşam canın yemek istemiyor mu?
Çocuk: Evet, midemde bir düğüm var sanki.
Baba: Bugün gerginsin galiba?
Çocuk: Gergin değilim, çok korktum.
Baba: Bir şeyden korkmuşsun.
Çocuk: Evet bugün Hakan, aradı ve konuşmak istediğini söyledi. Çok ciddiydi. Her zamanki gibi değildi.
Baba: Bir şey olduğunu mu düşünüyorsun?
Çocuk: Ayrılmak istemesinden korkuyorum.
Baba: Bu seni çok üzer. 
        Yukarıdaki diyalogta ise çocuğun temel sorunu ortaya çıkmıştır. Genellikle çocuklar anlatmak istediklerini üstü kapalı bir şekilde ifade ettikleri için, etkin dinleme, sorunun ortaya çıkmasına ve çocukların kendi sorunlarını daha iyi kavramalarına yardımcı olacaktır.            
         Etkin dinlerken anne ve baba çocuğun mesaj ve iletileriyle tam olarak ilgilenebilmek için kendi duygu ve düşüncelerini geri plana itmelidir. Bu anlamda empati yapmak çok önemlidir yani anne-baba çocuğun yerine kendini koymalıdır. Ancak bu suretle çocuğun niyetini yada anlatmak istediklerini doğru değerlendirebilir.
        Etkin dinlemeyi uygulayan anne – baba da bazı değişiklikler olabilir Çünkü kendi düşünceleri geri plana itilip tamamıyla çocuğun düşünceleri ön plana geçirilmiştir. Böyle bir durumda anne ve babanın görüş ve düşüncelerinin de değişme riski muhakkaktır. Bu açıdan bakıldığında etkin dinleme bir riskte içerir.
         Etkin dinleme yönteminde en sık yapılan hataları şu şekilde sıralayabilirim:
a) Çocukları Rehberlik ile etkilemek: Bu hataya en çok düşen anne babalar kötü niyetle bu dinlemeye başlayanlardır. Etkin dinlemeyi çocuklarının kendileri gibi davranması ve düşünmesi yolunda kullanırlar. Bu elbetteki yanlış ve verim alınamayacak bir uygulamadır.
b) Kapıyı açmak sonrada yüzüne kapamak: Bu tarz bir hatada ise anne -  baba çocuklarının konuşması için bir açık kapı bırakır daha sonra ise çocuğunu dinlemeye sabrı olmadığı için açtığı kapıyı kapatma yollarlı arar. 
c) Papağanlaşan anne - baba: Anne- babanın çocuğu etkilemek ve kendi düşüncelerini yada doğrularını ona yansıtma adına devamlı aynı iletileri tekrar etmeleri sonucu düştükleri hatadır.
d) Empatisiz dinlemek: Bu hatayı uygulayan anne -  babalar ise çocuğunun duygu ve düşüncelerini anlamayan onun hissettiklerini hissetmeyen yani çocuğunun yerine kendini koymayan anne ve babalardır.
e) Yanlış zamanlarda etkin dinlemek: Bu tarz hatayı yapan anne - babalar etkin dinlemeyi uygunsuz zamanlarda kullanan anne- babalardır. Burada anne - baba etkin dinlemeye tam anlamıyla hazır olsa bile çocuk duygularını söylemek istemeyebilir yada kendi kendisiyle baş başa kalmak isteyebilir. Böyle durumlarda anne - babalar iletişimin etkinliği ve sağlığı adına ısrarcı olmamalı ve çocuğa saygı göstermelidir.
     Çocukla kurulabilecek etkili ve etkin iletişimde uygulanabilecek diğer bir yöntem ise edilgen dinlemedir. Edilgen dinleme, çocuk konuşurken, sık sık soru sormadan ve yorum yapmadan onu dinlemektir. Anne baba bu dinleme tarzında çocuğun verdiği iletilere sözle herhangi bir onay vermez yalnız kafa sallayarak yada  “hı hı” gibi ifadelerle göz teması kurarak çocuğu konuşmaya teşvik eder. Bu yöntemle, çocuk dinlenildiğini, duygu ve düşüncelerinin önemli olduğunu, vereceği karara güvenildiği hissini alacaktır.
        Edilgin dinleme kişiye:
• Duygularını duymak istiyorum
• Duygularını kabul ediyorum
• Benimle paylaşmak istediğin konuda vereceğin karara güveniyorum
• Bu senin sorunun sorumlu sensin gibi güçlü mesajları verir.
      Edilgin dinleme iletişimi engellemesine karşın çocuğa kabul edilmediği izlenimini verir. Anne baba çocuğa gerçekten tüm dikkâtini verdiğini göstermelidir. Bunu yapmak içinse karşısındaki çocuğa sözlü ve sözsüz mesajlar iletmelidir. Hı hı, evet, seni anlıyorum...gibi sözlü mesajlarla; baş sallama, jestler ve mimiklerle, beden duruşu gibi sözsüz mesajlarla karşısındaki çocuğa  onu dinliyor hissini vermesi gerekir.
      Çocuklar sorun ve duygularını dile getirmekte güçlük çekerler. Konuşmak için cesaretlendirilmek isterler. Aşağıdaki örnek cümlelerle bu cesaret duygusu çocuğa aşılanabilir:
• Bu konuda konuşmak ister misin?
• Bu olay karşısında neler hissettin?
• Bana örnek verir misin?
• Bu konuda neler düşünüyorsun?
Bu sözler kullanılmaya başlandığı ilk zamanlarda çocuklar alışık olmadıkları bir durumla karşılaşacakları için olumlu tepkiler vermeyebilirler. Ama denendikçe, zamanla çocukların tepkileri olumlu olmaya başlayacaktır.
       Dinlemeye yönelik olarak en son bahsedebileceğim yöntem ise çözümlemeci dinlemedir. Çözümlemeci dinleme anne ve babanın çocuğun duygu ve düşüncelerini yansıtan açık ve yanlış anlaşılmaya meyilli yada belirsiz olmayan yanıtlar vermeleri demektir. Bu tarz bir dinlemede yargılayıcı olunmamalıdır.
       Yukarıda dinleme yöntemleriyle ilgili açıklamalardan sonra genel bir değerlendirme yapmak gerekirse, her dinleme tarzının kendine özgü bir  anlayışı içinde barındırdığını ve en etkin dinlemenin, aslında ortama ve çocuğun psikolojisine yada o anki ruh haline bağlı olarak değişebileceğini söyleyebiliriz. Ancak çocuklarıyla iletişim kurarken sıcak ve dostane ilişkiler geliştirmeyi hedef alan ve çocuklarının özgüven duygusunu geliştirmeye çaba sarfeden anne- ve babaların etkin dinleme tarzıyla çocuklarının iletilerini paylaşmaları tavsiye edilebilir.                             

                Sevgi ve Saygılarımla
                                                                                        Aslı KAYA
       Bu mail adresi spam botlara karşı korumalıdır, görebilmek için Javascript açık olmalıdır
Sekreter dergısıne uye olun ,masanızda bu kaynaklar size vitamindir. işinizde başarıyı getirir
yıllık uyelık 90 tl bılgı için 0212 4664912

 

 

 
< Önceki
RESİM GALERİŞİİRLERHOŞGELDİNİZTC KİMLİK OTELLERÇİÇEKÇİLERKUAFÖRLERÜYE FİRMALARRESTAURANTLARTEMSİLCİMİZ OLUNİŞ VERENLERGÜZEL SÖZLERSEKRETER GÖRÜŞLERİKİM NE DEDİ
Köşe Yazarları
 

Aslı KAYA 

 

Olcay DEĞİRMENCİ 

 
Reklam Verenler


AYDIN ÜNİVERSİTESİ GELECEĞİN ASİSTAN SEKRETERLERİ İLE BULUŞTUK
AYDIN UNVERITESINDEKİ GELECEĞİN ASISTAN SEKRETER BULUŞTUK
0
Ziyaretçi Sayısı
Toplam1424953
Tarih/Saat
 Copyright ©www.sekreterdergisi.com.tr Güncelleme : AtılımMedya